یک صدمین روز تشکیل دولت یازدهم

 

 

صدمین روز دولت یازدهم و صدمین روز های بعد

20 آبان ماه 1392

بخشی از این مطلب در ویژه نامه روزنامه اعتماد به مناسبت صدمین روز آغاز به کار دولت چاپ شده است

 

دولت ها معمولاً از زمان سررسید عملكرد صد روزه اول تشكيل و شروع به كار خود به عنوان يك موقعيت و فرصت براي طرح برنامه ها و دست آورد ها و همچنين مشكلات خود با مردم استفاده مي كنند. توجه به اين روال توسط دولت يازدهم نيز قابل تقدير است. هدف اين نوشته مروري است بر رخداد هاي قابل توجه يكصد روز اول عملكرد دولت يازدهم از ديد يك ناظر بيروني. به اين معني كه آنچه اينجانب در مورد برنامه ها و اقدامات دولت مي دانم مربوط به مطالبي است كه در نشريات منتشر شده و طبعاً بر اساس اطلاعات محدود و بعضاً ممكن است نا رسا و ناقص باشد. باهمه اين اوصاف چند نكته اي كه به نظر اينجانب مي رسد را در اينجا مطرح مي كنم.

شايد تفاوتي كه بين اقتصاد دانان با بسياري از ساير شهروندان كشور وجود دارد برداشتي است كه از ابعاد مشكلات كشور دارند. تقريبا تمام اقتصاد داناني كه با شروع كار دولت جديد مطالبي در نشريات نوشته اند به اين نكته توجه كرده اند كه مشكلات كشور از لحاظ ابعاد اقتصادي مديريتي، اجتماعي، ديپلماسي خارجي و روابط سياسي داخلی عميقتر و وسيعتر از آنچيزي است كه در ظاهر مشخص مي شود. به همين دليل نيز در کوتاه مدت كارمعجزه آسائي را نمي توان و نبايد انتظار داشت. بيشتر بايستي به جهت گيري حركت ها و منطقي بودن آن ها توجه كرد ونه به توقع دست آور د هاي آرماني.

در شرايطي كه هيات دولت تشكيل شد و مقاومتي كه از طرف گروههاي مخالف، كه عليرغم كارنامه ضععيف خود تلاش در حذف نيروهاي كار آمد وشايسته پيشنهادي برای تشکیل هیئت دولت را داشتند، نشان داد كه دولت با چه نوع محيط سياسي براي فعاليت روبرو خواهد بود. به هرحال تشكيل هيئت دولت با نيروهايى كه اكثرا از افراد شايسته بوده اند خود يك دست آورد محسوب مي شود. از ابتداي شروع كار دولت مشخص بود كه دولت جديد هر دريچه و روزنه اي را كه براي رسيدگي باز  كند با انبوهی از مشكلات و گرفتاري بر خورد مي كند كه حتي حفظ روحيه مديران ارشد براي ادامه كار را بسيار مشكل خواهد ساخت. براي مثال به مسائل مطرح شده در مورد سيستم بانكي، بودجه، يارانه ها، مشكلات شركت هاي بزرگ دولتي و خصوصی و صنايع، پرونده هاي فساد اداري، مشكلات فروش نفت و دريافت در آمد هاي آن، بازرگاني خارجي، رانت خواران سازمان يافته وپر قدرت، تورم و تنگنای روز افزون معیشت، بیکاری گسترده، نظام درمان و آموزش...به هركدام از اين حيطه ها وساير مواردكه نظر كنيم متوجه اين نكته مي شويم كه فعاليت هائي با ابعاد و گستردگي بسیار در پيش روي دولت است. در عين حال كه واقع بين بودن، ما را متقاعد مي كند كه نمي توان انتظار معجزه اي را داشت. این تعارض بین ابعاد مشکلات و نیاز فوری جامعه به امعان نظر و طراحی برنامه های گسترده یک چالش اساسی بر سر راه دولت خواهد بود.

 

آنچه در آغاز كار دولت لازم به نظر مي رسيد اين بود كه دولت ابتدا يك گزارش جامع از وضع موجود كشور آنچنانكه تحويل گرفته برحسب وزارتخانه ها و بخش هاي مختلف تهيه كند و به عنوان سندتاريخي به جامعه ارائه نمايد. اين امر نه تنها از لحاظ تاريخي و همچنین خبر رساني به جامعه، بلكه از نظر ترسيم ابعاد مشكلاتي كه برخي از آن ها به تدريج ظاهر خواهند شد نیز ضروری است. همچنين بر اساس دانش دقیق و کمّی نسبت به مشکلات است كه دولت مي تواند برنامه هاي كوتاه مدت و میان مدت خود را ترسيم كند. در مورد کم و کیف این کار بايستي تا ارائه گزارش رياست جمهور صبر كرد و در مورد چگونگي اين امر بعد از آن قضاوت نمود

 

در هفته هاي گذشته انتقاد هائي به دولت در مورد سياستهاي ارزي وارد شده است به اين معني كه با طرح حركت هاي ديپلماتيك دولت نرخ ارز رو به كاهش گذاشت و به نظر مي رسد به دليل برخي توضيحات مسئولين بانك مركزي اين حركت متوقف شد و عده اي زبان به انتقاد گشودند. ما همه، به دلائل مختلف عمدتاً شخصی، علاقمند به ارز ارزان هستيم. ليكن به این مسئله بایستی از زاویه اثر آن بر اقتصاد کشور نگاه کرد. تصميم بانك مركزي تصميم صحيحي بود و نشان مي دهد كه اتخاذ تصميم اقتصادي از حيطه احساسي و نمايشی خارج شده و وجه منطقي آن تقويت گرديده است. اين اقدامی صحيح بود زیرا كاهش نرخ ارز متکی بر بهبود در متغير هاي بنيادي نبوده و کاهش اين پارامتر تا زمان به حركت در آمدن توليد وبسط تجارت و كنترل نقدينگي اثر مثبتي در بر نخواهد داشت بلكه اثر منفي نيز ببار خواهد آور. اينكه دولت از حركت هاي عجولانه پر هيز كند اگر نشان اتخاذ روال منطقي در تصميم گيري باشد تغيير قابل توجهي است

 

اينجانب در نوشته هاي ديگربه اين نكته اشاره كرده ام كه باز سازي سازمان برنامه(در جهت ایجاد یک تشکیلات کارشناسی، علمی و مدیریتی زبده و نسبتاً کوچک و بر خوردار از مدیریت پر تحرک و دارای بینش و آینده نگری و دوری گزیدن از سیاست بازی) براي موفقيت تنظیم و اجرای برنامه هاي دولت بسيار ضروري است و براي موفقيت دولت از اولويت بر خوردار است. بدون این کار دولت بخت چندانی برای ایجاد حرکت های گسترده برای رفع مشکلات کشور نخواهد داشت. اينكه در اين راه چه قدم هائي بر داشته شده است پرسشي است كه نيازمند ارائه پاسخ است.

آنچه در ماههاي اخير نمایان شده مشکل تنزل ناشي از كيفيت نيروي انساني در بخش دولتي، در وزارتخانه ها، شركتها و دانشگاها است كه نتيجه بيرون راندن  نيروهاي مجرب كشور و جايگزين كردن با نيرو هائي است كه برخی از آنها بر اساس روابط گروهي و خطي و سياسي خاص جا يابي شده اند. يك اقدام خطير كه در مقابل دولت قرار دارد و از همان زمينه هائي است كه ابعاد آن شاید در ابتدا مشخص نبود، همين امر است. بر خورد با اين مسئله نيز نيازمند تدارك برنامه هاي آموزشي براي برخي از افراد كه طي سالهاي اخير به كار گمارده شده و ظرفيت آموزش پذيري را دارند است. باز سازي علمي دانشگاه هاي كشور، رفع آسیب های وارده در این چند سال، و افزايش كيفت در كل نظام آموزش كليه سطوح قبل از تنزل به نقطه غير قابل بازگشت از اقدامات دیگری است كه فراروي دولت قرار دارد.

 

اقدام دولت در حيطه ديپلماسي خارجي تحرك بي نظير و قابل تقديري بوده است. عليرغم اينكه نتايج نهائي اين اقدامات، به علت ممانعت های خارجي و احیاناً داخلي، به كجا بيانجامد بازهم اين ابتكارعمل دولت در ابعاد تاريخي قابل توجه بوده و يك موفقيت قابل تقدير است. مذاكرات ايران با كشور هاي غربي بسياري از هيولاهائي كه خود را براي وارد كردن ضربه مهلك به كشور ما آماده مي كردند از سايه بيرون انداخت. كشور ها و جريانات سياسي كه همكاري پشت پرده آنها براي هدايت شرايط به طرف حمله نظامي به كشور ما بوده اینک برای عموم رو نمائی شده اند. از گروههاي افراطي سياسي غربی که از اسرائیل تغذیه و هدایت می گردند و صاحب نفوذ بسیاری هستند، تا خود اسرائیل با هماهنگی كشور هاي عربي و بازي که دولت فرانسه نشان داد و موجب خشم ایرانیان داخل کشور و خارج گردید همه نشان از این شرایط حساس بین المللی دارد.

 

برای مثال در روز پانزدهم آبان گذشته تلويزيون بي بي سي يك مستند را در برنامه جهاني خود پخش كرد كه موضوع آن توافق عربستان و پاكستان براي خريد بمب اتمي برای مقابله احتمالی در مقابل ایران بوده است. مارك اوربان تهيه كننده مستند مي گويد كه از سال ٢٠٠٩ عربستان به آمريكا گفته است كه اگر ايران در برنامه هسته ای خود از نقطه بحراني بگذرد ما نيز بمب اتمي تهيه خواهيم كرد. در همين گزارش آمده است كه تعدادي از بمب هاي اتمي سفارشي به پاکستان آماده تحويل به عربستان است. اين گزارش ها اگر بعضاً هم صحيح باشد درجه خطر ناك بودن شرايط بين المللي را نشان مي دهد و اهميت ابتكار ديپلماتيك اقدامات دولت را بارز تر مي نمايد.

 

با توجه به جمیع شرایط به نظر می رسد که حمایت منطقی فکری و اجرائی از دولت برای کمک به رفع مشکلات کشور ضروری است. ادامه حمایت گروه های سیاسی و همچنین قشر تحصیل کرده، و پرهیز این گروه ها از انزوا و نا امیدی در این راستا اجتناب نا پذیر است. دولت نیز شایسته است از تلاش برای بسیج نیروی های کشور و جلب همکاری گسترده در مسیر حل مشکلات موجود، و حفظ گفتمان صریح و مستمر جهت طرح واقعیت ها، برنامه ها و مشکلات با همه مردم و خصوصاً پایگاه اجتماعی خود دریغ نورزد. این امر برای حفظ آگاهی جامعه و تداوم همدلی و هم جهتی با دولت می تواند بسیار با ارزش باشد.

 

 

Comments